De luidklok van het Heilig Hart
Eind 1929 vindt de plechtige inwijding van de 4 luidklokken voor de Cenakelkerk plaats: de parochieklok Antonius, de pelgrimsklok Jacobus, de Angelusklok Maria en de Feestklok Paulus (Paulientje). De toonhoogtes zijn gebaseerd op 'Morgenstimmung' van Grieg, en dat is een heel passende en weldoordachte keuze geweest.
In 1932 wordt de 5e en grootste klok besteld, een zogenaamde 'D'-klok van een kleine 1800 kilo. Ze krijgt de naam van de grote 'voorganger' van de H. Hartverering, de Karmelites ' Margaretha Maria Alacoque '. De tekst op de klok luidt verder: 'Gods liefde mijn hart gewond, luid deze metalen stem verkondt, de zegepraal van 't offerleven''. Deze klok wordt besteld voor de net gestarte bouw van wat de grootste H.Hart- Basiliek ter wereld moest worden. De H. Hartverering, belichaamd in de bouw van een kerk die aan 17.000!!! pelgrims plaats moest bieden, is waarschijnlijk de grootste drijfveer van de Stichter van de Heilig Land Stichting, Mgr. Arnoldus Suys. Suys dacht dat het nabouwen van het Heilig Land zou leiden tot meer kennis van Jezus, en daarmede tot liefde, dankbaarheid en vooral.... vrijgevigheid. Het devotiepark annex museum was zijn middel tot het bereiken van het hoogste doel, de H.Hartbasiliek. Maar het verkondigende museum, succesvol als het was, kostte in die tijd al meer dan het opleverde, en de bouw van de Basiliek is nooit tot een einde gebracht. Het atrium en koor ervan vormt nu het hoofdgebouw van het Bijbels Openluchtmuseum.
Na een kort verblijf in de Cenakelkerk werd deze 5e klok in 1936 geïnstalleerd in een tijdelijke toren van de in aanbouw zijnde internationale Basiliek. De inwijding geschiedde met Pinksteren, als begeleiding van het 25 jarig-bestaan van de Heilig Land Stichting.
Het is 1942 als de bezetter het oog heeft laten vallen op het kostbare brons. De smeekbede van de maker om de klokken te sparen, de nu Koninklijke Eijsbouts uit Asten, wil ik u niet onthouden: ' ..... Met alle respect voor hetgeen in vroegere eeuwen gepresteerd werd, verklaren wij dit stel tot ver weg de mooiste, zoowel op musicaal als op giettechnisch gebied. '.....Daar het het gieten van dergelijke klokken in die perfectie een persoonlijke gave is en een dergelijke gieter niet eens in de 100 jaren naar voren komt, meenen wij, dat alleszins redenen aanwezig zijn, dit stel klokken als de beste van dezen beroemden gieter, voor vernietiging te vrijwaren' ......, getekend B. Eijsbouts.
Deze en vele andere verwoede pogingen om het uniek klokkenstel-en spel voor de ondergang te bewaren, blijken allemaal tevergeefs.
Via diverse akties, giften vanuit de Parochie en een bijdrage van de overheid (schadeloosstelling) worden in 1948 alle 5 klokken, volkomen identiek aan de vooroorlogse klokken, opnieuw besteld bij Eijsbouts en in juni 1949 worden de nieuwe klokken geconsacreerd. De ‘kleine’ klokken krijgen weer hun plaats in de minaretten van de Cenakelkerk. De H. Hart klok in de Basiliek gaat dan voortaan luiden als aankondiging van de rondleidingen over het park. De Paters Montfortanen hebben dan al enkele decennia het kenniscentrum en educatieve dienst van het museum gevormd. Pater J. Eyckeler heeft voor die gelegenheid het prachtige lied 'Heilig Land, droomland' geschreven, waarvan het refrein boekdelen spreekt:
Hoor! daar luiden weer de klokken!
Vlug: de hoeden en de stokken
En daar zijn we weer vertrokken
Naar 't verre Heilig Land
Na 1970 stoppen de traditionele rondleidingen door de Paters en wordt de klok alleen nog geluid voor de begrafenissen van de begraafplaats, destijds nog onderdeel vormend van de wandel route van het museum. Bij ingebruikname van de voorbouw van de Basiliek als expositie-ruimte, bleek dat voor de museumbezoekers het luiden van de klok teveel decibellen opleverde. Daarom zweeg vanaf 1976 zweeg de zware klok.
Oktober 2004, ruim 25 jaar later, laat de klok zijn prachtige zware tonen weer klinken ter begeleiding van de overledenen naar hun laatste rustplaats. De klok is daartoe overgeplaatst naar de ingang van de begraafplaats. Het is de plaats waar de ingang en tevens het centrum van het vooroorlogse devotie-park heeft gelegen. Het vormt daar letterlijk een sprekend exponent van het gedachtengoed dat ten grondslag ligt aan de oprichting van de Heilig Land Stichting. Daarbij denken we niet alleen aan de unieke begraafplaats, maar ook aan de oude delen van het Bijbels Openluchtmuseum, de Cenakelkerk met haar pastorie en het pelgrimshuis Casa Nova.
Tot zover het vooral geschiedkundige relaas van de luidklokken. De religieuze betekenis van de luidklok, vooral tegen de achtergrond van de levensboom (fontein) en de overige symboliek die u aantreft bij de entree van de begraafplaats, is echter zeker zo interessant.
