Algemeen

Soort: Bijzonder/ Rooms katholiek
Houder: Stichting ‘Eerste Hulpstichting der Heilig Land Stichting’
Ligging: Mgr. Suysplein te H.Landstichting
Oppervlakte: 6 ha, Stichtingsjaar 1913, ingebruikname 1915

De begraafplaats “Heilig Land Stichting’ vormde tot 1988 één geheel met het aanpalende Bijbels Openluchtmuseum. Het terrein maakt deel uit van het rijk beboste stuwwalgebied ten zuidoosten van Nijmegen. Het erfgoed van de begraafplaats draagt de indrukwekkende sporen van de wijze waarop men in het begin van de 20e eeuw visueel aan de RK- devotie gestalte gaf. De begraafplaats staat echter open, en wordt benut door iedereen die zich door de bijzondere omgeving aangesproken voelt.
Traditioneel worden er op de Heilig Land Stichting veel plaatsen bij leven uitgezocht en gereserveerd. De opbouw van de monumenten, elk grafmonument is anders, wordt geheel door eigen personeel verricht, en geschiedt in nauwe samenwerking met diegene die reserveert of met de nabestaanden. Een begrafenis of bijzetting moet, ook voor het proces van rouwverwerking, zoveel mogelijk verlopen volgens de wensen van de overledene en/of nabestaanden. De zorg daarvoor is voor de ‘Heilig Land Stichting’ echter geen op zich staande gebeurtenis. Het vormt onderdeel van een langdurige dienstverlening, en niet zelden van bijzondere persoonlijke relatie.

Afgezien van een speciaal voor parochianen bestemd gedeelte, is er geen sprake van klassen of afdelingen. Het centrum van het gravenpark kent, door de aanleg in speelse ronde vormen en ondermeer grote groepen Japanse cipressen, een romantisch uiterlijk. Het heeft veel kenmerken van de Engelse landschapsstijl. Meer naar de buitenzijde gaat het begraafpark geleidelijk over in het omringende bos. Park en bos kennen een bijzonder rijk flora- en faunabestand. Een deel ervan wordt beheerst door imposante beukpartijen, een ander deel roept een meer mediterrane sfeer op. Het park is een oase van rust en intimiteit, welke troost geeft en uitnodigt tot bezinning.

In het park zijn bovendien een aantal oudere museummonumenten te zien, zoals een oosterse stadspoort, de kruiswegstaties en ‘Golgotha’. De talrijke beelden, de meer dan menshoge glasmoza?eken, alsmede de reli?fs op de graven zijn bijna allemaal van de hand van Piet Gerrits (1878-1957). De uitzichten op de zogenoemde Hemelvaartkoepel en Cenakelkerk zijn indrukwekkend. Al deze objecten kennen, evenals vele grafmonumenten, de status van Rijksmonument.

Identiteit en achtergrond

Het doel van onze begraafplaats is dat mensen hun dierbaren kunnen begraven en gedenken in een prachtige natuur en in een rijke cultuur. Vooral de betekenis van het gedenken is erg groot. We gedenken in de eerste plaats onze dierbaren. Daarnaast vormt het park een blijvende herinnering aan de opzet en het gedachtegoed van het vooroorlogse devotiepark. Voor de een is de kunstwaarde en cultuurhistorische betekenis van het erfgoed het belangrijkst, voor anderen dienend voor actieve geloofsbeleving. Voor eenieder biedt het een unieke plek van gedenken en bezinning. Het feit dat natuur en vooral cultuur zo rijkelijk aanwezig is, hebben we te danken aan de oprichters van de Heilig Land Stichting, maar vooral aan de persoon Piet Gerrits. Hij was vanaf 1913 tot 1955 als conservator en artistiek adviseur een drijvende kracht achter het toenmalige devotiepark “Heilig Land Stichting”. De begraafplaats maakte in die tijd dus nog deel uit van het museum – was misschien wel het belangrijkste onderdeel daarvan – omdat hier het lijden en verrijzenis van Jezus werd verbeeld. In de katholieke emancipatie begin vorige eeuw stond dat thema centraal en Piet Gerrits laat als geen ander in Nederland zien hoe in die tijd op beeldende wijze het geloof onderricht en beleefd werd. Met beeldend bedoelen we schilderingen, reliëfs, beelden, mozaïeken en zelfs complete bouwwerken.

Betekenis voor het heden

Wat is nu de betekenis van dat alles voor de begraafplaats in deze tijd. Wij denken van grote betekenis. Want hoe belangrijk ook een correcte begrafenis of crematie is, het speelt zich voor velen af in een soort flits. Daarna komt er echter een lange periode van rouw, in ieder geval van gedenken. Emotie kent geen tijd en rouw sterft niet, zegt men wel. Duidelijk is geworden dat daarvoor een gedenkplaats nodig is; een aanspreekpunt, een eigen plek waar men met zijn of haar gevoelens uit de voeten kan. Het gaat om een plek, om een omgeving die uitnodigt tot gedenken, tot bezinning, maar ook emoties als lachen of zelfs innerlijk vloeken. Wij hebben die bijzondere omgeving. Wij kunnen immers dankbaar gebruik maken van datgene wat Piet Gerrits er vanaf 1913 heeft neergelegd. Vanuit een feilloos gevoel voor natuurlijke kwaliteiten heeft hij een uniek stuk landschap gecreëerd, waarin honderden grafmonumenten, talloze reliëfs, kruiswegstaties en andere zaken zijn neergevleid. Het is een samensmelten van monumenten en landschap.

In die rustgevende maar tegelijkertijd inspirerende cultuur en natuur – waar steekt men beter in zijn vel dan in park en bos – kunnen wij nu de plaatsen voor graven en asbussen inpassen. Het is een boeiend aspect van onze begraafplaats dat wij proberen op vooruitstrevende wijze met het fenomeen begraven en gedenken om te gaan, maar dit doen met groot respect en in de context van de indrukwekkende exponenten van de katholieke tradities van begin vorige eeuw.

Bijzondere Graven

In het park vinden we, naast de unieke ‘tuingraven’, nog een aantal andere begraafvormen die in ons land nauwelijks voorkomen. Sommige ervan, zoals het bijzetten in de crypte van de Calvarieberg, zijn al van het begin van vorige eeuw. Andere vormen, zoals het grafheuvelproject, zijn nieuw. Nieuw voor deze begraafplaats maar ook nieuw voor Nederland. Dit laatste door de grafvormen op zich, maar ook door het unieke samengaan met de natuur en het rijk aanwezige cultuurhistorisch erfgoed. Belangrijk is te weten dat ter bescherming van uiterlijk en identiteit van de begraafplaats de leiding ‘nadere eisen kan stellen’ bij de op- en inrichting van de grafmonumenten. (zie hiervoor de pagina onder het kopje ‘regels’.)